عبس كه آن را داخس گويند ، و آن واقعه پيش از زمان اسلام به شصت سال بوده . بعد از آن ضبط امور به ايّام و شهور مشهور بود . و اما عجم تاريخ جلوس هرپادشاهى كه اعدل ملوك ايشان بوده اعتبار مىكرده‌اند ، چنانچه اهل روم جلوس ذو القرنين را ، بسبب ظهور آثار حميده و افعال پسنديدهء او و بسط بساط عدل و انصاف و سد بستن او در رخنهء كوه قاف ، تاريخ مصالح خود گردانيدند . و اهل قبط « 1 » تاريخ واقعات خود را از آن روز اعتبار نمايند كه بخت نصر « 2 » بر اقاليم استيلا يافته . گويند بطلميوس كتاب مجسطى « 3 » را بر آن وضع نموده . و بعضى يهود و نصارى مولد و مبعث انبيا و ملوك را براى تاريخ اختيار كرده‌اند . و جمعى عمارت بيت المقدّس را اعتبار داشته‌اند . و اهل هند زمان جلوس راى بكرماجيت را در اجّين - كه شهريست از مالوه - مبداء تاريخ ساخته‌اند ، و از وى افعال عجيبه و آثار غريبه در روزگار به ظهور آمده كه در كتب هندوان مذكور است . و از زمانى كه باتّفاق تاجك ، منجّم فارسى ، كه رصد حدود مالوه بسته بود تا اين زمان يكهزار و ششصد و چهل سال است ، و سيوطى قصّهء تاريخ هجرى را در وقايع سال ششم از رحلت و سال سيوم از خلافت آورده ، و اللّه اعلم . و هم در اين سال روميان بفرمودهء هرقل با سپاهى فراوان [ به ] مقدار صد هزار كس و باستعداد تمام به جانب شام آمدند و اوّل قصد حمص - كه قرارگاه ابو عبيده بود - نمودند . ابو عبيده اين قضيه را مشروح معروض امير المؤمنين گردانيد . و او به اطراف مملكت شام و ساير بلاد اسلام نامه‌ها نوشت كه سران سپاه كارسازى نموده خود را به ابو عبيده ملحق سازند . و رسولى نزد سعد بن ابى وقّاص نيز فرستاد تا قعقاع بن عمرو « 4 » را با چهار هزار كس به مدد ابو عبيده از كوفه به جانب شام روانه كند و سهيل بن عدىّ « 5 » را با مثل اين عدد سوار به حدود

--> ( 1 ) . قبط : عنوان مسيحيان مصرى پيرو مذهب وحدت طبيعت كه تعداد آنها بيش از يك ميليون نفر است و مانند مسلمانان آن سرزمين اعقاب ساكنين اوّليهء درّهء نيل هستند . نام اين گروه مأخوذ از قبط است كه نام يكى از سلاطين مصر قديم و از اعقاب نوح بوده است . ( 2 ) . بخت نصر : نام دو تن از سلاطين بابل كه « بختنصر » و « بخت نصر » صورتهاى عربى شدهء نام آنهاست و بعضى به غلط آن را بخت النصر ضبط كرده‌اند . بختنصر اوّل از هزار و صد و چهل و شش تا هزار و صد و بيست و سه قبل از ميلاد سلطنت كرد و بختنصر دوم - كه مراد از بختنصر مطلق هموست - در ششصد و چهار تا پانصد و شصت و دو قبل از ميلاد سلطنت كرده است . باغهاى معلّق بابل از آثار اوست ؛ - دايرة المعارف فارسى . ( 3 ) . مجسطى : كتابى در علم هيئت تأليف بطلميوس رياضيدان ، منجّم و جغرافيدان قرن دوم ميلادى . ( 4 ) . قعقاع بن عمرو : يكى از دلاوران و صحابيان كه در جنگ صفّين جزء لشكريان على ( ع ) بود . وفات وى به سال چهلم هجرى بود . ( 5 ) . سهيل بن عدى : خطيب قريش از بزرگان دورهء جاهليت كه در جنگ بدر اسير شد و اسلام آورد . وى به سال هجدهم هجرى درگذشت .